|
Sterydy anaboliczne
to grupa steroidów pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, która
ma silne działanie anaboliczne tzn. powodujące przyspieszenie
dzielenia się komórek tworzących określone tkanki organizmu zwierząt
i ludzi.
Mechanizm działania:
Działanie niektórych sterydów anabolicznych polega na stymulowaniu
wzrostu masy mięśni i czasami również kości. Efekt ten jest
szczególnie ważny w dopingu sportowym. Sterydy anaboliczne mają
jednak także wiele ubocznych efektów, gdyż wpływają silnie na ogólną
równowagę hormonalną organizmu. Jednym z najbardziej znanych
naturalnych sterydów anabolicznych jest testosteron, który pełni też
rolę męskiego hormonu płciowego.
Sterydy anaboliczne działają poprzez aktywowanie receptorów androgenowych obecnych na powierzchni błon komórkowych komórek.
Efekty tego pobudzania dzieli się zwykle na ogólnie anaboliczne i
związane z powstawaniem różnic między płciami.
Przykłady efektów anabolicznych:
-
wzmożona synteza białek
-
wzrost tempa przyrostu masy i siły mięśni
-
wzrost apetytu
-
wzrost tempa przyrostu kości
-
zwiększona produkcja krwinek czerwonych
Przykłady efektu różnicowania płciowego:
-
wzrost rozmiarów penisa i łechtaczki u dzieci (u osób dorosłych
podawanie jakichkolwiek sterydów nie ma już najmniejszego wpływu na
rozmiary organów płciowych)
-
wzrost rozmiarów klatki piersiowej u chłopców, piersi i bioder u
dziewcząt,
-
wzmożony przyrost owłosienia całego ciała u mężczyzn i sfer
erogennych u kobiet
efekty mutacji głosu u chłopców
Jakkolwiek chemicy dążą do uzyskania sterydów które powodowały by
wyłącznie efekty anaboliczne i nie zaburzały efektów różnicowania
płciowego, współcześnie praktycznie wszystkie syntetyczne sterydy
anaboliczne powodują oba te efekty. Wynika to z faktu, że wszystkie
one są metabolizowane przez organizm człowieka, a produkty ich
metabolizmu mają uboczne działanie poprzez aktywowanie receptorów
estrogenowych, co powoduje rozmaite nieporządane efekty takie jak:
-
przyspieszone starzenie się niektórych tkanek (zwłaszcza kości u
mężczyzn)
-
nienaturalny rozrost piersi zarówno u kobiet jak i u mężczyzn
- zachwianie równowagi hormonów płciowych powodujący nienaturalny
spadek popędu seksualnego u mężczyzn i jego sztuczny wzrost u
kobiet.
Zastosowanie medyczne:
Sterydy anaboliczne zaczęto stosować w medycynie w latach '40 XX w.
ze zmiennym szczęściem. Wiele prób ich stosowania prowadziło często
do efektów ubocznych, które były często gorsze od samej leczonej
choroby, co spowodowało, że obecnie ich stosowanie jest praktycznie
zarzucone, z wyjątkiem stosowania testosteronu, w niektórych ściśle
ograniczonych przypadkach. M.in. stosowano je do:
-
stymulowania wzrostu kości w anemii hipoplastycznej - obecnie jednak
zastąpiono je naturalnymi hormonami proteinowymi, otrzymywanymi na
drodze biotechnologicznej, które posiadają znacznie lepszą
selektywność anaboliczną
regulowanie tempa wzrostu u dzieci, które wykazują zaburzenia tego
wzrostu (rosną za wolno albo za szybko) - obecnie do tego celu
również stosuje się naturalne hormony proteinowe, które nie
posiadają tak drastycznych efektów ubocznych jak syntetyczne
anaboliki
-
stymulowanie wzrostu apetytu i masy ciała w niektórych chorobach
powodujących brak łaknienienia - mi.n próbowano w ten sposób leczyć
osoby chore na AIDS - ale z dość miernym skutkiem
-
przyspieszanie rozwoju płciowego chłopców, u których zaczyna się on
zdecydowanie za późno - leczenie tego schorzenia rozwojowego
prowadzi się za pomocą podawania kontrolowanych dawek testosteronu -
obecnie jest to właściwie jedyna medyczna terapia prowadzona z
użyciem sterydów anabolicznych.
Informacje pochodzą
z Wikipedia
|
